Ustawa frankowa 2026: co zmienia dla kredytobiorców CHF

Autor: Maciej Baniewicz · Aktualizacja: 25.10.2026

Ustawa frankowa z 29 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 985) obowiązuje od 7 sierpnia 2026 r. Najważniejsza zmiana: od chwili doręczenia bankowi pozwu konsumenta obowiązek spełniania świadczeń, w tym spłaty rat, wstrzymuje się z mocy prawa do prawomocnego zakończenia sprawy. Bank nie może z tego powodu zgłosić klienta do BIK. Ustawa reguluje głównie tryb postępowania, ale art. 3 wstrzymuje spłatę z mocy prawa; ustawa nie rozstrzyga ważności umowy.

Kogo dotyczy ustawa

Ustawa obejmuje sprawy o roszczenia związane z zawartą z konsumentem umową kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego albo umową pożyczki hipotecznej denominowanej lub indeksowanej do franka (art. 1 ust. 1). Konsument musi być stroną postępowania.

Przepisy obejmują też spadkobiercę konsumenta, osobę, która przystąpiła do długu lub poręczyła za dług, oraz osobę odpowiedzialną rzeczowo za spłatę (art. 1 ust. 2).

Ustawa nie obejmuje kredytów w euro, dolarach ani innych walutach. Jej tekst mówi wyłącznie o franku szwajcarskim, więc kredytobiorcy takich umów nie znajdą w niej osobnej ochrony.

Ustawy nie stosuje się do spraw o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego, o uzgodnienie z rzeczywistym stanem prawnym księgi wieczystej, a także do roszczeń dochodzonych w postępowaniu grupowym, upadłościowym i restrukturyzacyjnym (art. 2 ust. 2 i 3).

Wstrzymanie spłat po doręczeniu pozwu

Wstrzymanie spłat to skutek z art. 3 ust. 1 ustawy: z chwilą doręczenia bankowi pozwu konsumenta obowiązek spełniania świadczeń z umowy kredytu ulega wstrzymaniu z mocy prawa do czasu prawomocnego zakończenia postępowania. Nie wymaga to osobnego wniosku, a sam fakt złożenia pozwu w sądzie nie wystarcza.

Kluczowy przepis to art. 3 ust. 1. Z chwilą doręczenia pozwanemu pozwu wniesionego przez konsumenta (albo doręczenia powodowi pozwu wzajemnego konsumenta) obowiązek spełniania świadczeń wynikających z umowy kredytu ulega wstrzymaniu z mocy prawa do czasu prawomocnego zakończenia postępowania.

Kilka konsekwencji wynika z tego wprost:

• Liczy się doręczenie, a nie wniesienie. Sam fakt złożenia pozwu w sądzie nie wystarcza. Skutek powstaje, gdy bank otrzyma pozew.
• Skutek działa bez wniosku o zabezpieczenie. Wstrzymanie wynika z mocy prawa, a wniosek o zabezpieczenie w tym zakresie przewodniczący pozostawia w aktach bez dalszych czynności (art. 3 ust. 5).
• Wstrzymanie nie jest niewykonaniem umowy. Zgodnie z art. 3 ust. 2 wstrzymanie się ze spełnianiem świadczeń nie może być uznane za niewykonanie lub nienależyte wykonanie umowy.
• Koniec wstrzymania to prawomocne zakończenie postępowania. Nie jest nim wyrok pierwszej instancji, który nie jest jeszcze prawomocny.

Bank nie może zgłosić zaległości do BIK

Art. 3 ust. 3 zakazuje bankowi z powodu niespełnienia tych świadczeń rozwiązania umowy kredytu oraz zgłaszania lub udostępniania informacji o niespełnieniu świadczeń. Zakaz obejmuje m.in. biura informacji gospodarczej, instytucje finansowe będące podmiotami zależnymi od banków oraz instytucje pożyczkowe.

Jeśli informacja została zgłoszona przed doręczeniem pozwu, bank w ciągu miesiąca od doręczenia pozwu musi powiadomić te instytucje o wstrzymaniu obowiązku. Instytucje mają miesiąc na wykreślenie danych (art. 3 ust. 4).

Wpłaty nadal można przyjmować

Art. 3 ust. 6 stanowi, że mimo wstrzymania bank nie może odmówić przyjęcia świadczenia, jeżeli łączna wysokość świadczeń spełnionych już w wykonaniu umowy jest niższa od kwoty kredytu udostępnionej kredytobiorcy. Konsument może więc dalej wpłacać pieniądze, dopóki suma wpłat nie dorówna kwocie kredytu.

Przykład liczbowy (uproszczony)

Poniższe liczby mają charakter przykładu. Nie uwzględniają kursu franka, odsetek ani kosztów. Obliczono je skryptem, aby sprawdzić arytmetykę.

Ustawa nie mówi, czy w czasie wstrzymania narastają odsetki i koszty, ani jak rozliczone zostaną raty niezapłacone. To zależy od wyroku i treści umowy. Dlatego przed pozwem warto policzyć, ile wyniesie zaległość po zakończeniu sprawy w różnych scenariuszach. Do policzenia kosztów kredytu można użyć kalkulatora kosztu kredytu, a sposób czytania sumy do spłaty w umowie opisuje poradnik Całkowita kwota do spłaty: jak czytać umowę.

Jak sprawdzić, czy ustawa dotyczy twojej sprawy

Przejdź przez cztery pytania. Odpowiedź na każde z nich wynika z tekstu ustawy:

1. Jaka waluta jest w umowie? Musi to być frank szwajcarski (art. 1 ust. 1). Umowa w euro lub dolarach nie jest objęta.
2. Jaki to rodzaj umowy? Ustawa obejmuje umowę kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka oraz umowę pożyczki hipotecznej tego rodzaju. Pożyczka bez hipoteki się nie kwalifikuje.
3. Czy jesteś stroną postępowania? Ustawa ma zastosowanie, gdy konsument jest stroną sprawy. Dotyczy to także spadkobierców, osób, które przystąpiły do długu lub poręczyły (art. 1 ust. 2).
4. Kiedy pozew doręczono bankowi? Od tej daty liczą się skutki wstrzymania (art. 3 ust. 1). Jeśli doręczenie było przed 7 sierpnia 2026 r., skutki nastąpiły 7 sierpnia (art. 17 ust. 2).

Jeśli na którekolwiek pytanie odpowiedź brzmi „nie" albo nie wiesz, zapytaj prawnika przed wyciąganiem wniosków. Sama ustawa nie wystarcza do oceny sprawy.

Sprawy wszczęte przed wejściem w życie

Ustawa działa także w sprawach, które już trwają. Jeśli pozew został doręczony przed 7 sierpnia 2026 r., skutki z art. 3 ust. 1 i 3 następują z dniem wejścia w życie (art. 17 ust. 2).

Terminy dla banku są określone w art. 18:

• Sprawy wszczęte przed wejściem w życie, w których pozew został doręczony przed 7 sierpnia 2026 r.: bank ma obowiązek powiadomić instytucje o wstrzymaniu w ciągu 2 miesięcy od wejścia w życie, czyli do 7 października 2026 r. (art. 18 ust. 1).
• Sprawy wszczęte przed wejściem w życie, w których pozew nie został doręczony przed tą datą: termin 2 miesięcy biegnie od doręczenia pozwu (art. 18 ust. 2).

Postępowania o zabezpieczenie wszczęte przed wejściem w życie umarzają się z mocy prawa (art. 17 ust. 3). Zażalenia na takie postanowienia wniesione po wejściu ustawy w życie pozostawia się w aktach bez rozpoznania (art. 17 ust. 4).

Zmiany w prowadzeniu sprawy

Ustawa wprowadza także zmiany proceduralne. Najważniejsze z nich:

• sąd pierwszej instancji może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, mimo wniosku strony o rozprawę. Strona dostaje wtedy co najmniej dwutygodniowy termin na pisma (art. 4);
• świadka można przesłuchać zdalnie mimo sprzeciwu strony (art. 6), a stronę można przesłuchać przez złożenie zeznań na piśmie, jeśli sąd tak postanowi i nie zachodzi potrzeba odebrania przyrzeczenia (art. 7);
• powództwo wzajemne można wnieść do zamknięcia rozprawy w pierwszej instancji (art. 8 ust. 1);
• w drugiej instancji orzeka jeden sędzia, z uwzględnieniem art. 367¹ § 3 KPC (art. 11), a sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym mimo wniosku o rozprawę (art. 12);
• jeżeli okoliczności sprawy nie stoją temu na przeszkodzie, uzasadnienie wyroku w pierwszej instancji może ograniczać się do powołania pism i przepisów (art. 10).

Zmiany dotyczące kosztów są dwie. Jeśli bank zgłosił potrącenie po wytoczeniu powództwa, a konsument go nie zakwestionował, bank ponosi koszty w części, w jakiej powództwo zostało oddalone wskutek potrącenia (art. 5 ust. 1). W sprawach sprzed wejścia w życie ustawy ta sama zasada obejmuje też konsumenta, który odstąpił od kwestionowania potrącenia (art. 19 ust. 1). Sąd z urzędu zwraca połowę opłaty, jeśli powód cofnie pozew, a także gdy cofnięta zostanie apelacja lub skarga kasacyjna, pod warunkiem że cofnięcie nastąpiło nie później niż 6 miesięcy od wejścia ustawy w życie (art. 16). Termin upływa 7 lutego 2027 r., czyli w niedzielę. Obowiązuje wtedy reguła przeniesienia terminu z art. 115 KC, do której odsyła art. 165 § 1 KPC: termin przechodzi na najbliższy dzień powszedni, czyli na poniedziałek 8 lutego 2027 r.

Czego ustawa nie zmienia

Tekst ustawy dotyczy przede wszystkim trybu postępowania. Nie ma w nim przepisów o ocenie ważności umowy ani o klauzulach niedozwolonych. Zasady oceny takich klauzul wynikają z przepisów ogólnych i orzecznictwa, a ustawa wprost stosuje do spraw nieuregulowanych Kodeks postępowania cywilnego (art. 2 ust. 1).

Oznacza to, że sama ustawa nie przesądza wyniku sprawy. Ocena konkretnej umowy wymaga analizy jej postanowień i orzecznictwa. Koszt umowy warto porównywać po RRSO; jak czytać ten wskaźnik, wyjaśnia poradnik RRSO krok po kroku.

Pułapki, które warto znać

1. Pomylenie waluty. Kredyt w euro lub dolarach nie jest objęty ustawą (art. 1 ust. 1).
2. Pożyczka bez hipoteki. Ustawa obejmuje pożyczkę wyłącznie hipoteczną. Pożyczka niehipoteczna denominowana lub indeksowana do franka nie jest objęta. Kredyt denominowany lub indeksowany do franka jest objęty bez względu na to, czy ma hipotekę (art. 1 ust. 1 pkt 1 i 2).
3. Zakładanie, że wystarczy złożyć pozew. Skutek wstrzymania liczy się od doręczenia pozwu bankowi.
4. Zakładanie, że zaległość znika. Ustawa nie mówi, jak rozliczone zostaną raty niezapłacone w czasie sprawy. Wyrok rozstrzyga to w konkretnej sprawie.
5. Pominięcie terminów. Bank miał termin do 7 października 2026 r. na powiadomienie instytucji w sprawach sprzed wejścia w życie. Dla spraw później doręczonych termin biegnie od doręczenia. Zwrot połowy opłaty działa tylko do 7 lutego 2027 r.
6. Potrącenie bez zakwestionowania. Jeśli bank złoży oświadczenie o potrąceniu, a konsument go nie zakwestionuje, koszty w części ponosi bank (art. 5). Zakwestionowanie ma więc znaczenie praktyczne.

Lista kontrolna przed pozwem

• Sprawdź walutę w umowie: czy to franka szwajcarskiego, czy euro lub dolara.
• Ustal, czy umowa jest kredytem hipotecznym albo pożyczką hipoteczną.
• Zapisz datę doręczenia pozwu bankowi, bo od niej biegną skutki z art. 3 i terminy z art. 18.
• Policz zaległość i sumę wpłat w porównaniu z kwotą kredytu (art. 3 ust. 6).
• Sprawdź, czy bank nie zgłosił informacji do BIK po doręczeniu pozwu (art. 3 ust. 3).
• Przed podjęciem decyzji skonsultuj się z prawnikiem, który zna twoją umowę.

Najczęstsze pytania

Czy ustawa frankowa obejmuje kredyty w euro?

Nie. Ustawa z 29 maja 2026 r. (Dz.U. 2026 poz. 985) dotyczy wyłącznie umów denominowanych lub indeksowanych do franka szwajcarskiego (art. 1 ust. 1).

Czy po doręczeniu pozwu bankowi przestaję spłacać raty?

Od chwili doręczenia bankowi pozwu obowiązek spełniania świadczeń wstrzymuje się z mocy prawa do czasu prawomocnego zakończenia postępowania (art. 3 ust. 1). Skutek nie wymaga wniosku o zabezpieczenie, a taki wniosek przewodniczący pozostawia w aktach bez dalszych czynności (art. 3 ust. 5). Decyzję o pozwie i sposobie prowadzenia sprawy podejmij po konsultacji z prawnikiem.

Czy bank może zgłosić mnie do BIK w czasie sprawy?

Nie w związku z niespełnieniem tych świadczeń. Art. 3 ust. 3 zakazuje bankowi zgłaszania lub udostępniania takich informacji m.in. biurom informacji gospodarczej.

Czy mogę dalej wpłacać pieniądze na poczet kredytu?

Tak. Art. 3 ust. 6 mówi, że bank nie może odmówić przyjęcia świadczenia, dopóki łączna wysokość spełnionych świadczeń jest niższa od kwoty kredytu.

Źródła

• Ustawa z dnia 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego, Dz.U. 2026 poz. 985. Tekst: api.sejm.gov.pl (ELI). Metadane: eli.gov.pl.
• Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (art. 2 ust. 1 ustawy frankowej odsyła do tego aktu).

O autorze

Maciej Baniewicz zawodowo pracuje jako stolarz jachtowy. Finanse osobiste są jego pasją. Nie jest doradcą finansowym, prawnikiem ani doradcą podatkowym i nie ma formalnych kwalifikacji finansowych. Dlatego każdą liczbę i przepis sprawdza w źródle pierwotnym: ustawie, komunikacie KNF, UOKiK, BFG, NBP lub Ministerstwa Finansów. Ten tekst opiera się na tekście ustawy z Dz.U. 2026 poz. 985. Jest to materiał edukacyjny, nie porada prawna. Przed decyzją o pozwie skonsultuj się z licencjonowanym prawnikiem.

Ostatnia aktualizacja: 25.10.2026