OKI od 2027: limity, podatek od wartości aktywów i przykłady

Osobiste Konto Inwestycyjne (OKI) to nowa forma gromadzenia oszczędności i inwestycji od 1 stycznia 2027 r. Aktywa na OKI są zwolnione z podatku do 100 000 zł łącznie, a w części oszczędnościowej do 25 000 zł. Od nadwyżki płaci się podatek od wartości aktywów, w 2027 r. według stawki 0,85%. Podatek nie zależy od zysku, bo jego podstawą jest średnia wartość aktywów.

Czym jest OKI i od kiedy działa

Ustawa o osobistych kontach inwestycyjnych reguluje dwie sprawy: zasady gromadzenia przez osoby fizyczne aktywów na OKI oraz ich opodatkowanie podatkiem od wartości aktywów (art. 1). Ustawa została ogłoszona w Dzienniku Ustaw 2026 poz. 1098. Zgodnie z art. 46 wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2027 r.

OKI mogą prowadzić wyłącznie instytucje finansowe OKI (art. 4 ust. 1). Samo określenie „osobiste konto inwestycyjne” i skrót „OKI” mogą być używane wyłącznie przez te instytucje (art. 20).

Co można trzymać na OKI

Aktywa OKI wymienia art. 2 ust. 1 pkt 1. Są to m.in.:

• środki pieniężne na rachunku bankowym, z wyjątkiem rachunków służących do obsługi rachunku papierów wartościowych, rejestru uczestników, ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego lub dobrowolnego funduszu emerytalnego,
• środki i należności na rachunku pieniężnym w podmiocie prowadzącym działalność maklerską,
• obligacje będące skarbowymi papierami oszczędnościowymi,
• jednostki funduszy inwestycyjnych i ubezpieczeniowych funduszy kapitałowych, które w polityce inwestycyjnej mają co najmniej 70% aktywów kwalifikowanych,
• akcje spółek, których kapitał zakładowy jest w złotych.

Pełna lista, z warunkami każdej pozycji, jest w art. 2 i art. 26. Przed wyborem produktu sprawdź, czy dany fundusz spełnia warunek 70%, bo od tego zależy zwolnienie.

Limity zwolnienia: 25 000 zł i 100 000 zł, ale łącznie 100 000 zł

Najczęstszy błąd w opisach OKI to traktowanie dwóch limitów jako sumy 125 000 zł. Art. 26 ust. 1 wprowadza dwa zwolnienia:

• pkt 1: do 25 000 zł łącznej średniej wartości aktywów oszczędnościowych (środki w złotych na rachunku bankowym, skarbowe papiery oszczędnościowe, bony skarbowe w złotych, produkty o niskim ryzyku),
• pkt 2: do 100 000 zł łącznej średniej wartości aktywów inwestycyjnych (jednostki funduszy, akcje, obligacje w złotych, listy zastawne).

Art. 26 ust. 2 ogranicza sumę obu zwolnień do 100 000 zł. Gdy wartość przekracza ten limit, zwolnienie stosuje się najpierw do aktywów z pkt 1, a w pozostałej części do aktywów z pkt 2. W praktyce oznacza to, że limit 25 000 zł mieści się w limicie 100 000 zł i nie jest do niego dodawany.

Stawka podatku w 2027 r. i później

Podatek od wartości aktywów oblicza się od nadwyżki ponad zwolnienie. W 2027 r. stawka wynosi 0,85% (art. 43). Od kolejnych lat art. 25 ust. 1 podaje formułę: 19% stopy referencyjnej NBP obowiązującej 31 października roku poprzedzającego rok podatkowy, nie mniej niż 0,1%, zaokrąglone w dół do dwóch miejsc po przecinku. Wysokość stawki na dany rok ogłasza minister finansów w Monitorze Polskim (art. 25 ust. 2). Ta część nie została tu policzona, bo zależy od przyszłej stopy NBP.

Podstawą podatku jest średnia wartość aktywów z wyceny dziennej (art. 23–24), a nie zysk. Dlatego podatek może być płacony także wtedy, gdy wartość portfela spadła. To najważniejsza różnica w porównaniu z klasycznym opodatkowaniem zysku.

Przykłady liczbowe dla 2027 r.

Przykłady są hipotetyczne. Zakładają stałą średnią wartość aktywów przez cały rok, stawkę 0,85% i brak innych aktywów OKI. Wyniki przeliczył skrypt.

Przypadki B i C dają ten sam wynik, bo suma zwolnień jest taka sama. Różnica dotyczy tego, co zwalnia się w pierwszej kolejności, a w tym przykładzie nie zmienia wysokości podatku.

Dla porównania: przy wartości 300 000 zł, z tą samą stawką, podatek wyniesie 1 700 zł rocznie, bo podlega 200 000 zł (300 000 − 100 000) przy stawce 0,85%.

Jak liczy się wartość aktywów do podatku

Ustawa nie każe płacić podatku od wartości z jednego dnia. Art. 24 przewiduje dzienną wycenę aktywów OKI. Art. 23 mówi, że podstawą podatku jest suma średnich wartości aktywów zgromadzonych na OKI w roku podatkowym. Oznacza to, że wysokość podatku zależy od przeciętnego stanu portfela w ciągu roku, a nie od wartości na jeden dzień w grudniu.

Dla praktyki ma to dwa skutki. Po pierwsze, wpłaty i wypłaty w ciągu roku zmieniają średnią, więc późne wpłaty wpływają na podatek mniej niż wczesne. Po drugie, duży spadek wartości w jednym miesiącu nie zeruje podstawy, bo liczy się średnia z roku. Szczegółowy sposób wyliczenia średniej znajdziesz w tekście ustawy, w art. 23–24.

Komu OKI może się opłacać

Opłacalność zależy od wysokości aktywów i od tego, jak je ułożysz. Do 100 000 zł łącznie podatku od wartości nie ma. Powyżej tej kwoty podatek 0,85% od nadwyżki zawsze obciąża portfel, niezależnie od wyniku. Przy kwocie większej od zwolnienia ten koszt rośnie wraz z wartością.

W praktyce warto porównać dwa scenariusze: trzymanie aktywów na OKI i trzymanie ich poza nim. Poza OKI zyski z odsetek i funduszy są opodatkowane według zasad PIT, a na OKI w ramach zwolnienia podatku od wartości nie ma. Dla kwot mieszczących się w zwolnieniu to zwykle korzystne, ale sprawdź, czy twoje produkty spełniają warunki z art. 26. Dla kwot powyżej 100 000 zł rachunek zależy od oczekiwanego zwrotu i horyzontu, więc policz go dla własnych liczb, a nie na podstawie porównań z internetu.

Porównanie z innymi kontami i rejestrami znajdziesz w porównaniu IKE i IKZE, a o obligacjach skarbowych w poradniku o obligacjach oszczędnościowych.

Podatek od wartości a podatek Belki

Poza OKI nadal obowiązują zasady opodatkowania odsetek i zysków kapitałowych, m.in. 19% podatek od odsetek z rachunków i lokat (art. 30a ust. 1 pkt 3 ustawy o PIT). OKI nie jest więc prostą zamianą podatku Belki. Działa inaczej: zamiast płacić od zysku, płacisz od wartości aktywów powyżej zwolnienia. Dla części osób będzie to korzystne, dla części nie. Zależy to od wartości portfela i wyniku inwestycji.

Pułapki, o których warto pamiętać

• Podatek przy stracie. Podstawą jest średnia wartość, nie wynik. Przy spadku wartości nadal możesz płacić podatek od nadwyżki ponad zwolnienie.
• Dodawanie limitów. 25 000 zł i 100 000 zł nie daje 125 000 zł zwolnienia. Łączne zwolnienie wynosi 100 000 zł.
• Fundusze poniżej 70% aktywów kwalifikowanych. Jeśli fundusz nie spełnia warunku z art. 26, jego jednostki nie są zwolnione w pkt 2.
• Waluty obce. Zwolnienie dotyczy aktywów denominowanych w złotych. Część aktywów w euro czy dolarach może nie być zwolniona.
• Pomylenie OKI z zwykłym rachunkiem. Zwykły rachunek bankowy poza OKI nie jest objęty nowym podatkiem od wartości. Opodatkowanie wynika z gromadzenia aktywów na OKI.

Lista kontrolna przed otwarciem OKI

1. Sprawdź, która instytucja prowadzi OKI i czy jest wpisana jako instytucja finansowa OKI (art. 20).
2. Policz, ile wynoszą twoje oszczędności i inwestycje, i zapisz średnią wartość, a nie wartość z jednego dnia.
3. Dla każdego funduszu sprawdź, czy ma co najmniej 70% aktywów kwalifikowanych.
4. Oceń, czy twoje aktywa przekroczą 100 000 zł. Od nadwyżki płacisz podatek, więc przy większym portfelu koszt rośnie.
5. Sprawdź stawkę na dany rok w obwieszczeniu ministra finansów (art. 25 ust. 2).

Najczęstsze pytania

Czy OKI obowiązuje od 2027 r.?

Tak. Art. 46 ustawy mówi, że wchodzi w życie 1 stycznia 2027 r.

Ile wynosi podatek od OKI w 2027 r.?

0,85% od nadwyżki aktywów ponad zwolnienie (art. 43). Zwolnienie wynosi łącznie do 100 000 zł.

Czy 25 000 zł i 100 000 zł daje razem 125 000 zł zwolnienia?

Nie. Art. 26 ust. 2 ogranicza łączne zwolnienie do 100 000 zł.

Czy podatek płacę także wtedy, gdy mam stratę?

Tak, podstawą jest średnia wartość aktywów (art. 23), a nie wynik inwestycyjny. Zwolnienie dotyczy wartości, nie zysku.

Czy OKI zastępuje podatek Belki?

Nie w całości. Aktywa na OKI są opodatkowane inaczej, a poza OKI nadal obowiązują przepisy o podatku od odsetek i zysków.

O autorze

Maciej Baniewicz zawodowo pracuje jako stolarz jachtowy. Finanse osobiste są jego pasją. Nie jest doradcą finansowym, prawnikiem ani doradcą podatkowym i nie ma formalnych kwalifikacji finansowych. Dlatego każdą liczbę i przepis sprawdza w źródle pierwotnym: ustawie, komunikacie KNF, UOKiK, BFG, NBP lub Ministerstwa Finansów. Przed decyzją finansową warto skonsultować się z licencjonowanym doradcą.

Źródła

• Ustawa o osobistych kontach inwestycyjnych, Dz.U. 2026 poz. 1098: art. 1, 2, 4, 20, 23–26, 43, 46. Sprawdzono 26.10.2026 w pliku PDF z ELI. eli.gov.pl
• Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 30a ust. 1 pkt 3 (stawka 19% od odsetek z rachunków i lokat). Sprawdzono w tekście t.j. Dz.U. 2026 poz. 592. eli.gov.pl